Raptiştah’ın tarihî hafızasında Eski Cami
Vrapçişte’nin, eski adıyla Raptiştah’ın geçmişini bugüne taşıyan önemli yapılardan biri Eski Camidir. Akademik Kuzey Makedonya Kitabeleri çalışması yapıyı doğrudan “Vrapçişte (Raptiştah) Köyü Eski Camii” başlığı altında inceler ve Vrapçişte’de mevcut üç caminin en eskisi olduğunu belirtir.
Çalışmada özellikle minarenin eski görünümünün dikkat çektiği vurgulanır. Cami, yapının kendisi kadar kitabeleri ve çevresinde biriken yerel hafıza nedeniyle de Vrapçişte tarihinin önemli duraklarından biridir.
Caminin ilk yapısı ve Mustafa Paşa
Eski Cami’nin ilk olarak hangi tarihte inşa edildiğini bugün kesin biçimde gösteren bir kuruluş kitabesi bilinmemektedir. Akademik çalışma, caminin ilk olarak Mustafa Paşa tarafından yaptırıldığına inanıldığını kaydeder.
Yerel tarih derlemelerinde isim zaman zaman Kara Mustafa Paşa biçiminde verilir ve ilk yapının küçük bir mescit olduğu anlatılır. Fakat bu ayrıntıları kesinleştirecek erken tarihli bir vakfiye veya doğrudan Osmanlı arşiv belgesi henüz ortaya konmuş değildir.
1854–1855 onarımı
Eski Cami tarihindeki en sağlam dönüm noktalarından biri 1854–1855 tarihli kitabedir. Kitabe daha önce var olan yapının bu dönemde onarıldığını veya kapsamlı biçimde yenilendiğini gösterir.
Akademik çalışmada onarım İlyas Ağa Aruç ile ilişkilendirilir. Kitabenin transkripsiyonunda ise “Süleyman oğlu İlyas Ağa” ifadesi görülür.
Hacı Mevâhib ve 1973 kitabesi
Kemal Efendi’nin 1973 yılında kaleme aldığı kitabeye göre minarenin yaptırıcısı Abdurrahim Efendi oğlu Hacı Mevâhibdir. Kitabede minare övgüyle anılır ve yapılan hayrın sahibine ahiret nimeti getirmesi temenni edilir.
Akademik çalışmada ayrıca bu kitabenin üzerinin daha sonraki yıllarda sıvandığı bilgisinin alındığı belirtilmektedir. Kitabenin sıvanmadan önce çekilmiş bir fotoğrafının bulunması, Vrapçişte Hafızası açısından çok değerli olacaktır.
Avludaki mezarlar ve aile hafızası
Yerel tarih derlemeleri, Eski Cami avlusunda eski mezar taşlarından oluşan bir cami mezarlığının bulunduğunu aktarır. Bu bilgi akademik kitabe çalışmasının ana konusu değildir; bu nedenle burada yerel tarih kaydı olarak belirtilmektedir.
Mezar taşları korunmuşsa üzerlerindeki isimler, baba adları, unvanlar ve tarihler Vrapçişte’de yaşamış ailelerin geçmişini aydınlatabilecek birincil malzeme niteliği taşır. Bu taşların sistemli biçimde fotoğraflanması ve okunması, Vrapçişte Hafızası’nın gelecekteki en değerli çalışmalarından biri olabilir.
Eski Cami’nin eski fotoğraflarını arıyoruz
Özellikle eski minare, 1973 kitabesi, cami avlusu ve onarım öncesi görüntüler Vrapçişte Hafızası için çok değerli. Aile albümünüzde bulunan bir fotoğraf bile kaybolmuş bir ayrıntıyı ortaya çıkarabilir.
Okuyucu kaynağa ulaşabilsin.
Sayfadaki temel tarihî iddiaları mümkün olduğunca akademik çalışma, kitabe ve açıkça etiketlenmiş yerel hafıza kayıtlarıyla ayırıyoruz.
Belge ile rivayeti ayırıyoruz.
Yeni belgeler, kitabe fotoğrafları veya aile arşivleri ortaya çıktıkça bu sayfa güncellenecek; kesin olmayan bilgiler kaynak türü belirtilmeden tarihî gerçek gibi sunulmayacaktır.